जीमूतककल्पः

श्लोक 1-2

अथातो जीमूतककल्पं व्याख्यास्यामः||१||

इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

श्लोक 3

कल्पं जीमूतकस्येमं फलपुष्पाश्रयं शुणु|
गरागरी च वेणी च तथा स्याद्देवताडकः||३||

श्लोक 4

जीमूतकं त्रिदोषघ्नं यथास्वौषधकल्पितम्|
प्रयोक्तव्यं ज्वरश्वासहिक्काद्येष्वामयेषु च||४||

श्लोक 5-7

यथोक्तगुणयुक्तानां देशजानां यथाविधि|
पयः पुष्पेऽस्य, निर्वृत्ते फले पेया पयस्कृता||५||

लोमशे क्षीरसन्तानं, दध्युत्तरमलोमशे|
शृते पयसि दध्यम्लं जातं हरितपाण्डुके||६||

जीर्णानां च सुशुष्काणां न्यस्तानां भाजने शुचौ|
चूर्णस्य पयसा शुक्तिं वातपित्तार्दितः पिबेत्||७||

श्लोक 8-11

आसुत्य च सुरामण्डे मृदित्वा प्रस्रुतं पिबेत्|
कफजेऽरोचके कासे पाण्डुरोगे सयक्ष्मणि||८||

द्वे चापोथ्याथवा त्रीणि गुडूच्या मधुकस्य वा|
कोविदारादिकानां वा निम्बस्य कुटजस्य वा||९||

कषायेष्वासुतं पूत्वा तेनैव विधिना पिबेत्|
अथवाऽऽरग्वधादीनां सप्तानां पूर्ववत् पिबेत्||१०||

एकैकस्य कषायेण पित्तश्लेष्मज्वरार्दितः|११|

श्लोक 11

मात्राः स्युः फलवच्चाष्टौ कोलमात्रास्तु ता मताः||११||

श्लोक 12

जीवकर्षभकेक्षूणां शतावर्या रसेन वा|
पित्तश्लेष्मज्वरे दद्याद्वातपित्तज्वरेऽथवा||१२||

श्लोक 13

तथा जीमूतकक्षीरात् समुत्पन्नं पचेद्घृतम्|
फलादीनां कषायेण श्रेष्ठं तद्वमनं मतम्||१३||

श्लोक 14-15

तत्र श्लोकौ-
षट् क्षीरे मदिरामण्डे एको द्वादश चापरे|
सप्त चारग्वधादीनां कषायेऽष्टौ च वर्तिषु||१४||

जीवकादिषु चत्वारो घृतं चैकं प्रकीर्तितम्|
कल्पे जीमूतकानां च योगास्त्रिंशन्नवाधिकाः||१५||

पुष्पिका

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते
दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने जीमूतककल्पो नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||