अणुज्योतीयमिन्द्रियम्

अथातोऽणुज्योतीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः||१||

इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

बलिं बलिभृतो यस्य प्रणीतं नोपभुञ्जते। लोकान्तरगतः पिण्डं भुङ्क्ते संवत्सरेण सः ||४||

सप्तर्षीणां समीपस्थां यो न पश्यत्यरुन्धतीम् | संवत्सरान्ते जन्तुः स सम्पश्यति महत्तमः ||५||

विकृत्या विनिमित्तं यः शोभामुपचयं धनम् | प्राप्नोत्यतो वा विभ्रंशं समान्तं तस्य जीवितम्||६||

धमनीनामपूर्वाणां जालमत्यर्थशोभनम्। ललाटे दृश्यते यस्य षण्मासान्न स जीवति||८||

लेखाभिश्चन्द्रवक्राभिर्ललाटमुपचीयते।
यस्य तस्यायुषः षड्भिर्मासैरन्तं समादिशेत्||९||

हस्तपादं मुखं चोभे विशेषाद्यस्य शुष्यतः।
शूयेते वा विना देहात् स च मासं [१] न जीवति||१२||

ललाटे मूर्ध्नि बस्तौ वा नीला यस्य प्रकाशते। राजी बालेन्दुकुटिला न स जीवितुमर्हति||१३||

प्रवालगुटिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः ।
उत्पद्याशु विनश्यन्ति [२] न चिरात् स विनश्यति||१४||

ग्रीवावमर्दो बलवाञ्जिह्वाश्वयथुरेव च। ब्रध्नास्यगलपाकश्च यस्य पक्वं तमादिशेत् ||१५||

सम्भ्रमोऽतिप्रलापोऽतिभेदोऽस्थ्नामतिदारुणः [३] | कालपाशपरीतस्य त्रयमेतत् प्रवर्तते||१६||

प्रमुह्य लुञ्चयेत् केशान् परिगृह्णात्यतीव [४] च| नरः स्वस्थवदाहारमबलः [५] कालचोदितः ||१७||

अहास्यहासी सम्मुह्यन् प्रलेढि [१] दशनच्छदौ| शीतपादकरोच्छ्वासो यो नरो न स जीवति||२०||

आह्वयंस्तं समीपस्थं स्वजनं जनमेव वा। महामोहावृतमनाः पश्यन्नपि न पश्यति||२१||

अतिप्रवृद्ध्या रोगाणां मनसश्च बलक्षयात्। वासमुत्सृजति क्षिप्रं शरीरी देहसञ्ज्ञकम्||२३||

वर्णस्वरावग्निबलं वागिन्द्रियमनोबलम् |
हीयतेऽसुक्षये निद्रा नित्या भवति वा न वा||२४||

पादाः समेताश्चत्वारः सम्पन्नाः साधकैर्गुणैः। व्यर्थ गतायुषो द्रव्यं विना नास्ति गुणोदयः||२७||

तत्र श्लोक:-
क्रियापथमतिक्रान्ताः केवलं देहमाप्लुताः।
चिह्नं कुर्वन्ति यद्दोषास्तदरिष्टं निरुच्यते||२९||